Yıllar önce Profesyonel Turist Rehberi olarak Dünyada, Türk adlı yerleşim birimlerini araştırırken Belçika-Liege- Faymonville Türk köyünün yanısıra bir turizm broşüründe Karayip Denizindeki Grand Türk (Büyük Türk) ismine de rastlamıştım.

“Çok okuyan mı çok gezen mi bilir?” sorusuna halkımızın verdiği isabetli cevap gereğince çok gezen bendeniz Modern Evliya Çelebi, rotamı Batı Hint adaları da denilen Karayip Adalarına çevirdim.

Miami’den kalkan kruvaziyer turlarından birinde yerimi ayırttım.Karayip adaları , ABD'nin güneyinden başlayarak Venezuela'nın kuzey batısına kadar uzanır. Bölge üzerinde yirmi beş ülke ; 7000' den fazla ada , adacık ve kayalıklardan oluşur . İşte bu adalardan biri de Porto Riko.

Dominik Cumhuriyeti’nin doğusunda, Karayip Denizi’nde ve New York’a 3 saatlik uçuş mesafesinde bulunan Porto Riko, Miami’ye de 2 saatlik uçuş uzaklığındadır.

Porto Riko ABD’ye bağlı, içişlerinde bağımsız özerk bir bölgedir. Burada doğanlar ABD vatandaşı;başında ABD başkanı tarafından atanan bir vali bulunuyor . Porto Riko, eyalet statüsünde olmadığı için Amerikan kongresine senatör ve temsilci gönderemiyor. Bir başka ifadeyle yönetimde söz hakları sınırlı, ya da yok denecek kadar az.

KRİSTOF KOLOMB; PORTO RİKO’YA PEYGAMBER “VAFTİZCİ YAHYA” ADINI VERMİŞ

Renk paletinin en canlı tonlarıyla boyanan evleri, tropik havası, şahane plajlarıyla Kuzey Amerika seyahatlerinin gözde adreslerinden Porto Riko’ya 1493 yılında gelen ünlü kâşif Kristof Kolomb, adaya San Juan Bautista (Peygamber Vaftizci Yahya-St John the Baptist) adını vermiş. Ancak ada zamanla ve kullanıma bağlı olarak, “zengin liman” anlamına gelen Porto Riko olarak tanınmaya başlandı. Limanı da San Juan olarak anılmaya…

Kristof Kolomb keşfetmeden önce Kolombiyalıların atası olarak bilinen Taino yerlilerinin yaşadığı Porto Riko’da ağaç ve palmiye yapraklarından oluşan kulübeler varmış. Ne yazık ki bu yapılardan günümüze hiçbiri ulaşabilmiş değil.

Deniz, kum ve güneş turizmi için bölgeye gelenleri kendine hayran bırakan nüfusunun büyük bölümü İspanyollardan oluşan Porto Rico, dinlenmek ve keyifli bir tatil yapmak için oldukça ideal bir destinasyon.

PORTO RİKO’DA OTOMOBİL BOLLUĞU

1898’deki İspanyol – ABD Savaşı

Amerikan emperyalizminin ilk dışavurumu olan savaştır. Küba’yı bahanesiyle ABD, İspanya’ya savaş açmış, Küba’yı abluka altına alarak Ispanyolları zayıf düşürmüş sonra saldırmış akabinde tüm ispanyol sömürge filolarını yok ederek kendi konumunu sağlamlaştırmış.

1898’deki İspanyol – ABD Savaşı’ndan sonra Porto Riko’da genel refah yükseldi, aynı zamanda politik sebeplerden dolayı hastane ve okullar açıldı.

Amerikanlaştırma kavramı beklentileri değiştirdi: Spor, müzik moda ve tabii ki mimari için yepyeni alanlar peş peşe ada halkının hayatına girdi.

İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra Porto Riko hayatî bir dönüşüme uğradı. Bölge 1952’de Luis Munos Marin başkanlığında modern bir yönetim tarzı olan Amerika Birleşik Devletleri’ne bağlı bir eyalete dönüştü. 1950’lerin sonlarına doğru ortaya çıkan gettolaşma tehdidi, İspanyol kolonisi mirasını yıkım ve çürümeye karşı koruma ihtiyacının ortaya çıkmasına sebep oldu. İlk öncü yöntem olarak, hükümet eski San Juan bölgesine vergi muafiyeti getirdi. Bugüne kadar şehrin yeniden dönüşümü hâlâ Latin Amerika’daki şehirlere özenti kaynağıdır.

San Juan’da şehrin eski bölümünü gezdiğiniz zaman yenileme çalışmalarına her yerde rastlıyorsunuz. Porto Rico sokaklarındaki otomobil trafiği sizi şaşırtmasın zira bu adada kilometrekareye düşen araç sayısı bakımından dünyada ilk sırada. Porto Riko’daki çağdaş şehir yaşamını otomobiller kadar başka hiçbir şeyin bu oranda etkilemediği herkesin bildiği bir gerçek. Ancak bugünlerde adanın yeşil alanlarından gelecek nesillerin de faydalanabilmesi için çevresel endişeler artıyor. Bunun için de çeşitli önlemler alınmaya başlamış durumda.

20. yüzyılın ortalarından itibaren sosyologlar Porto Riko’nun Kuzey Amerika kültürü tarafından asimile edilmesi endişelerini yüksek sesle ve hatta bazen öfkeyle bildirmeye başladılar. Özellikle ülke meclisinde bu konu ve bağımsızlık tartışmaları en hararetli görüşmeler olarak kabul görüyor.

Kültürel analizlere göre bugünlerde büyük ABD etkisine rağmen, adanın Latin Amerikalı köklerinin Porto Riko’ya sıkıca demir atmış olduğu görülüyor.

BOYALI EVLERİYLE BAŞKENT SAN JUAN

San Juan; Porto Riko'nun başkenti. Adanın Atlas Okyanusu'na bakan kuzey kısımında yer alan San Juan'ın nüfusu yaklaşık 500.000. Porto Riko'nun başlıca limanı ve en büyük sanayi merkezi olmasının yanı sıra, kumarhaneleri, güzel kumsalları ve yumuşak iklimiyle büyük sayıda turist çekmektedir.

Porto Rikoluların renklere karşı özel bir ilgisi olduğunu söyleyebiliriz. Avrupa kentlerinin tek renk ve ton kullanma tarzına karşıt, burada binalar canlı ve her çeşit renkle boyanmış durumda.

Başkent San Juan’ın hemen her bahçede vantilatör bulunuyor.

Şehir ikiye ayrılıyor:New San Juan ve Old San Juan .Eski San Juan ;adından da anlaşılacağı üzere San Juan kalesinin surları içerisinde kalan inanılmaz renkli ,cıvıl cıvıl bir bölgesi. Old San Juan harbor/gate ve Castillo San Felipe del Morro kalesi görülmesi gereken yerlerden.

ISLA VERDE YEŞİL ADA

New San Juan ise iki önemli mahalleden oluşuyor:Condado ve Isla verde. Gece hayatı genelde bu iki bölgede yaşanıyor.

Porto Riko’ya okyanusun masmavi sularında yüzüp, sıcak güneşin tadını çıkarmak için gelenlerin gözde tatil duraklarından olan Isla Verde, şirin bir sahil bölgesi. Restoranlar, oteller ve eğlence merkezlerinin yoğun olarak hizmet verdiği bu bölge, Porto Rico’nun en popüler yerlerinden biri.

Ada’da yapılacak bir çok aktivite mevcut: su sporları : kayaking, rafting, surfing...

VİEJO SAN JUAN ESKİ ŞEHİR

Ülkenin tarihi dokusunu ve mimarisini keşfetmek isteyenler Old San Juan bölgesini mutlaka görmeli. Günümüzden yaklaşık 500 yıl önce kurulan bu bölgede sömürge döneminden kalma çok sayıda bina bulunuyor. Ülkenin en eski yerleşim yeri olan Old San Juan, çiçeklerle süslü iki katlı ve renkli evleriyle ilginç bir görünüm oluşturuyor.

CASTİLLO SAN FELİPE DEL MORRO KALESİ

Cruise gemisi ile geldiğinizde gemi ,kale içinin yanındaki limana yanaşıyor. Kale içindeki bölgede Morro kalesi ilk gezilecek yer olacaktır.

UNESCO Dünya Tarih Mirası olarak kabul edilen, Castillo San Felipe del Morro inşa edildiği 1539 yılından bu yana bölgenin en önemli yapılarından biri. Gezip dolaşmak için en az yarım gün ayırmanız gereken bu görkemli kale, mimarisi, şahane manzarası ve tarihi dokusuyla hayranlık uyandırıyor.

Limandan kale ve kale içi bölgeler yürüyerek rahatlıkla gezilebilir. Şehrin zaten en canlı bölgesi kale içidir. Eğer kale içinden şehrin sahil kısımlarına gitmek isterseniz otobüs kullanabilirsiniz. Yakındaki Condado bölgesine, biraz daha uzaktaki Isla Verde bölgesine otobüsle gidebilirsiniz.

Limandan itibaren kuzey yönüne doğru olan ilk 2 – 3 sokakta güzel restoranlar bulabilirsiniz.

Festival döneminde San Juan kale içindeki neredeyse tüm sokaklar trafiğe kapatılıyor. Tüm restoranlar dışarıya masalarını atıyorlar, şehrin bir çok yerinde canlı müzik oluyor, küçüğünden büyüğüne herkes dans ediyor. İzlemesi bile ayrı keyifli ve inanılmaz güzellikte görüntüler ortaya çıkıyor.

CASTİLLO SAN CRİSTOBAL KALESİ

Eski San Juan bölgesinde yer alan San Cristobal Castillo, tarihi dokusunun yanı sıra gözetleme kulelerinden görünen muhteşem okyanus manzarasıyla da nefes kesiyor. 1783 yılında yapımı tamamlanan bu kale, tarih boyunca pek çok savaş geçirmesine rağmen günümüze dek ayakta kalmayı başardı.

LA FORTALEZA KALESİ

La Fortaleza Kalesi, Porto Riko Valisinin mevcut resmi ikametgahıdır. 1533 ve 1540 yılları arasında San Juan limanını savunmak için yaptırılmıştır. Yapı Palacio de Santa Catalina (Santa Catalina'nın Sarayı) olarak da bilinir. Yeni Dünya’da sürekli olarak kullanılan en eski yönetim binasıdır. UNESCO tarafından 1983 yılında Dünya Mirası “La Fortaleza ve San Juan Ulusal Tarihi Sit Alanı"nın bir parçası olarak listelenmiştir.

La Fortaleza’da Guess, Tommy gibi markaların çok ucuza satış yapan outletleri var.

ÇEVRE ADALARA TUR

El Yunque yağmur ormanlarında yürüyüş parkurları ve şelaleler bulunuyor.

Eğer tüple dalmak, snorkel yapmak, isterseniz Vieques ve Culebra adaları etrafında katamaran ile yapılan turlara katılabilirsiniz.

Adanın güneyine inecek olursak Ponce şehri var. Ponce şehrinde Castillo Serralles görülecek yerlerin başında geliyor. Müthiş güzel bir malikane Ponce’ye yukarıdan bakıyor. Malikane bir rom içkisi üreticisinin evi ve şu anda müze olarak kullanılıyor. Rom üretim yerlerini, evi ve muhteşem bahçesini gezebiliyorsunuz. Evin arka tarafındaki kafeden rom veya kahvenizi alıp Ponce ve Karayip denizi manzarası eşliğinde yudumlayabilirsiniz. Ponce şehrinden çıkıp batı istikametinde sahilden devam ederseniz denizin hemen yanında bir çok balıkçı restoranı görebilirsiniz.

Adanın kuzey bölgesine doğru Camuy mağaraları ve Arecibo teleskobu ziyaret edilebilir. Arecibo teleskopu 3 tarafında varolan tepelerin arasına yapılmış ve dünyanın en büyük ve en hassas teleskopu. Dünyanın en büyük yeraltı mağarası Camuy mağaralarına rehber eşliğinde iniliyor.

İlgisini çekenler için Bacardi fabrikası gezilecek yerler arasında sayılabilir.

Farklı Bacardi Rom’larından tadabileceğiniz bölümü gezdikten sonra fabrika satış mağazasından alış veriş yapma imkanınız var.

PORTO RİKO MUTFAĞI

Ada mutfağı, bol içerikli tariflerin, tropikal lezzetlerin ve İspanyol, Afrikalı, Taino yerlilerinin kültürlerinin karışımından oluşmuş eşsiz birleşimin ürünleriyle doludur.

Meksika mutfağı ağırlıklı. Zaten oldukça fazla Meksika asıllı da yaşıyor ülkede. Bizim çiğ böreğin ıspanaklısı da adanın en popüler yemeklerinden. Favori kokteyl içkiler: tekila, portakal likörü, limon suyu ile yapılan Margarita ile taze nane ve rom karışımı Mojito.

Mofongo: Porto Riko mutfağının temel taşlarından: Mofongo. Tat ve doku itibarıyla patatese benzeyen bir tür sebze olan özellikle Latin Amerika’da sıkça tüketilen plantin sebzelerinin kızartılarak, karides, bonfile, domuz eti veya deniz ürünleriyle isteğe göre karıştırılmasıyla oluşturulan yemek.

Lechón :Bir başka ada yiyeceği olan özellikle fazlaca domuz eti içeren lechon adalıların yine çok sevdiği bir lezzet. Genelde 5 – 6 saat boyunca kavrulan domuzdan elde ediliyor ve plantain, pirinç ile birleştirilerek sunuluyor. Uzunca pişirme ve kavurma işlemleri eti iyice çıtır hale getiriyor ve farklı tercihler denemekten hoşlananlar için tavsiye ediliyor Porto Riko’da.

Asopao (tavuk çorbası) Porto Riko’da oldukça sevilen başlangıçlardan biri olan bu yemek ağız tadınıza uyacak Ada lezzetlerinden bir tanesi. Klasik tavuk, pirinç ile yapılan bu çorba çok sevildiği için bütün Porto Riko restoranlarında karşılaşabileceğiniz bir lezzet. Yalnız bazı mekanlarda bildiğimiz tavuk çorbasından çıkarak, bamyalı, kabuklu deniz ürünlü, domuz etli, jambonlu veya bezelyeli çeşitlerinin de olabileceğini bilmeli ve ona göre sipariş verirken özellikle sormalısınız.

Budín de pan con coco : Coconut, yani Hindistan cevizi adanın yemek tariflerinde özellikle tatlılarında kullandıkları olmazsa olmazlardan. Hindistan cevizli turta, Hindistan cevizli kremalı tatlılar, Hindistan cevizli kurabiyeler olarak birçok çeşidini görebilirsiniz. ‘Budin de pasas con coco’ Hindistan cevizli üzümlü pasta şekerle beraber karıştırılan Hindistan cevizi az miktarda da su ve süt eklenerek pişiriliyor, gevrek ve kahvemsi bir kıvam elde edilerek sunuluyor.

Pina Colada: Fermente edilmiş ananas ve Hindistan cevizinden yapılan içecek.

Alcapurrias : Dana pastırma, domuz eti, peynir, domates, kıyma, patatesten yapılma bir çeşit börek.

Quesitos: Bir çeşit çörek tadında olan bu lezzet genelde peynirli olmakla beraber her zaman aynı çeşitte karşınıza çıkmayabilir. Tuzlu karamelli, domuz pastırmalı hatta meyveli çeşitleri bile var.

PORTO RİKO’NUN ANIMSATTIKLARI

-Porto Riko, ABD yönetimine bağlı olduğundan Amerika vizesi gerekmektedir.

-Porto Riko, iç işlerinde bağımsız, dış işlerinde ABD’ye bağlı.

-Karayipler’in en küçüğü Porto Riko; biraz ABD, biraz Meksika ve biraz da tropikal görünümüyle tatil için ideal bir destinasyon.

-Porto Riko’dan yeni göç etmiş Porto Riko’lular West Side Story”nin Müzikalinin kahramanları

-Türkiye ile arasında 7 saatlik zaman farkı bulunan Porto Riko’ya gitmek için en iyi zaman aralık – nisan ayları arası olduğu bilinmekte; çünkü tropikal iklim ülke turizmini aşırı derecede etkileyen faktörlerden bir tanesi.

-Amerika’da getto (azınlık) hayatı yaşayanların büyük bir bölümü Porto Riko’lu.

—Amerika’da tüketilen romun yüzde seksenini temin eden ülke.

-Porto Riko’lulara Amerikan vatandaşlığı Jones Act isimli bir kanun hükmünde kararnameyle 1940’larda değil 1917'de verilmiş.

—Bu gün New-York’ta Porto Riko’nun başkenti San Juan’ın nüfusundan fazla Porto Riko’lu yaşıyormuş.

—Yerli halk; San Juan şehrine Porto Riko’nun New York’u diyor.

—Doğa harikası Vieques ve Culebra adalarındaki Flamenco Beach Plajını Discovery Chanell dünyanın en iyi ikinci plaji seçmiş. Bu plaja cam şişeyle girmek yasakmış.

—Savcılara adi suç zanlılarına mahkemeye çıkartmadan doğrudan hapsetme yetkisi verilmiş.

—Ülkü içerisinde yaşayan LGBT bireylerin hakları anayasa ile koruma altına alınmış. Eğer bir kişi cinsel yöneliminden dolayı sosyal yaşamda haksızlığa uğrarsa bu durum olması gerektiği gibi nefret suçları kapsamında değerlendiriliyor.

—Runner Runner Filminin final sahnesi Porto Rico ile ilgili.

—Kaldırımda yürürken bile sigara içilemez. Çevrede ne bir kül tablası ne de bir çöp kutusuna rastlamadım,

—San Fransisko’nun ruhuna rahmet okutacak kadar evsiz insan var.

—Porto Riko Milli Futbol takımında ABD’de yaşayan Deniz Manuel Bozkurt isimli bir Türk forma giymektedir.

—-Ekonomik anlamda bir nevi Amerika’nın arka bahçesi olan Porto Riko’ya Amerika elinde kalan fazla malları gönderir ve buradan ton balığı, ecza ürünleri ve çeşitli kumaşları ithal eder.

—En güzel plaj Playa Flamenco’nun bulunduğu Culebra adasına giden feribotlar adanın öbür ucundaki Fajardo’dan kalkıyor. —Porto Riko’da toplu taşıma çok sıkıntılı, dolmuşlar ise aşırı pahalı. Araba kiralamak hem daha rahat hem daha ucuz.—Porto Riko için kış; high season, yaz ise low season.

—Ricky Martin, dünyaca ünlü Porto Rikolu şarkıcı-şarkı yazarıdır. 1991 yılından beri solo kariyerine devam eden Martin, Grammy ve Latin Grammy ödülleri başta olmak üzere birçok ödüle layık görülmüştür.

—Porto Riko çukuru; Atlas okyanusu için en derin nokta. ölçümlenen derinlik 8648 metre.

—Porto Rikolu Şarkıcı Don Omar, Reggaeton tarzı müzik icra ediyor.